Home / Madaniyat / Tabiy ovqatlantirilayotgan bolalarning ozuqa ingradientlariga bulgan talabi

Tabiy ovqatlantirilayotgan bolalarning ozuqa ingradientlariga bulgan talabi

Malumki bolalar dastlabki yoshida nihoyatda intensiv usadilar. Shuning uchun ham ilk yoshdagi bolalarning ozuka ingradientlariga bulgan talabi katta yosh­dagi bolalar ingradientlariga tubdan fark kiladi.

Bolaning energiyaga bulgan talabi undagi:

1. asosiy modda almashinuvi.

2. Uning xarakati aktivligini va tana xarorati doimiyligini, va

3. Nixoyat, usishini taminlashi kerak.

Shuning uchun xam bu talab bola yoshi kancha kichik bulsa shuncha katta va u 6-ygacha 481 kDj /115 kkal/ kg/sutka /. 7-oylikdan- 12-oygacha esa 460 kDj /PO kkal/ kg/schtka/ atrofida bulishi kerak (V.E. Polyakov va boshkalar 1992 i).

Bolaning oksillarga bulgai talabi xam kattalarnikidan fark kiladi. Aniklanishicha 1-yoshgacha bulgan bolalarning tukimalarini uz-uzidan yangilanishi uchun sutkada xar bir kilogramm massaslga 0,9 g oksil kerak buladi. 1-3 yoshli bolalarda esa 0,8 g, maktabgacha va maktab yoshidagi bolalarda esa bu kursatkich 0,7 grammga teng. Vaxolanki, kattalarda barcha fiziologik talablarni kondirish uchun kerak bulgan eng minimal xavfsiz oksil mikdori erkaklar uchun 0,57 g/kg/sutkani, aellar uchun esa 0,52 r/kg/sutkani tashkil kiladi xolos. Shuning uchun xam bolalar olishi kerak bulgan oksil mikdori optimal bulishi, yani bolani garmonik usishi va rivojlanishini taminlay olishi kerak.

1 yoshgacha bulgan bolalarning oksilga bulgan talabi zng optimal kursatkichi bizning fikrimizcha kunidagicha:

a. Kushimcha ovkat kiritilgunga kadar -2,0- 2,5 g/kg/sutkada.

b. Kushimcha ovkat kiritilgandan keyin -2,6- 2,9 g/kg/sutkada (V’.E. Polyakov va boshkalar 1992 i).

Boshka mualliflar buyicha esa 6-oydan-1 yoshgacha bulgan bolalarda bu kursatkich 3-4 g/kg/s> tkada, 1 yoshdai katta bolalarda esa 4- 4,5 g/kg/sutkada mikdorida berilgan

(I.M. Voronsov, A.V. Mazurin 1986 i, M.Ya. Studinikin, K.S. Ladado 1991 i). Ayni paytda xalkaro soglikni saklash tashkiloti (XSST) 1972Y manbalarida esa bu kursatkichlar 1-chi yoshining 1-chi choragida – 2,4 g/kg/sutkada 1-chi yoshining 2-chi choragida – 1,85 g/kg/sutkada  1-chi yoshining 3-chi choragida – 1,62 g/kg/sutkada 1 -chi yoshining 4-chi choragida – 1,44 g/kg/sutkada. Bizning fikrimizcha bu kursatkichlarni va 10 tablisadagi XSST (1989Y) normativ kursatkichlarini yoshi 6 oydan katta bolalar talablarining minimal chegarasi sifatida talkin kdishngan makulrok.

Bir yoshgacha bulgan bolalarning yogga bulgan talabi xam ularning yoshiga karab aniklanadi va ular kuyidagicha:

bola yoshinnig 1-chi choragida — 6,5 g/kg/sutkada

bola yoshining 2-chi choragida — 6,0 g/kg/sutkada

bola yoshniing 3-4-chi choragida — 5,5 g/kg/sutkada teng.

Ilk yoshdagy bolalarning uglevodga bulgan talabi 13 g/kg/sutkada tashkil kiladi Xech kachon uglevodlarga bulgan talabini oksil yoki yoglar xisobiga, yoki aksincha. guldirish tavsiya etilmaydi. Uglevod mikdorini bolaning sutkalik radionida kupaytirish esa ulardagi oshkozon osti bezining amilaza, xamda ichak disaxaridaza fermentlariking aktivligini xali sustligi xisobiga najasni suyuklashishiga. ich ketishiga olib keladi.

Tabiiy ovkatlantirilayotgan bolaga toki kushimcha ovkat kiritilgunga kadar ozuka ingradientlari, yani oksil, yog, uglevod uzaro nisbati: 1 : 3 : 6 ga, ku­shimcha ovkat kiritilgandan keyin esa 1 : 2 : 4 ga teng bulishi kerak. Bu uz navbati bir yoshgacha bulgan bolalarda eshiga muvofij ovkatlantirishni taminlaydi.

BIR YoShGAChA BULGAN BOLALARNING OKSIL VA AYRIM MODDALARGA BULGAN TALABI.

Tablisa № 10

  yoshi (yillar)
0,0-0,5 0,5-1,0
1 .Tana kursatkichlari ogirligi kg, buyi sm

2.Ozuka maxsulotlari energiya kkal/kg

kkal/sutkada

oksil g/sutkada

Vitamin A retinol ekvivalent (RE)

Betta-korotin mg

Retinol ME

Vitamin D mkg

ME

Vitamin E mg-a-tokoferol (TE)

ME

Vitamin K mkg

Askorbin kislotasi mg

Tiamin        mg

Riboflavin mg

6,0

6,0

108

650

13

375

2,25

1250

7,5

– zoo –

3

4,5

5,0

30

0,3

9,0

7,1

98

850

14

35

2,25

1250

10,0

400

4

6,0

10,0

35

0,4

Niasin mg niasin ekvivalent (NE)

Vitamin V6 mg

Foliy kislotasi mkg

Vitamin V 12 mkg

Kalsiy mg

Fosfor mg

Magniy mg

Temir mg

Rux mg

Yod mkg

Selen mkg

 

0,4

5

0,3

25

o,z

400

300

40

5,0

40

10

 

0,5

6

0,6

35

0,5

600

500

60

610

5,0

50

15

Food and Nutrition Board, National Reskarh Kounkil. Rekommended Diktaru Allowankes Tenth Edition. Washington: National Akademy of Skienkes 1989. (malumoti buyicha igandi),

KUShIMChA OVKATLANTIRISh

Bola 4-6 oyga tulgunga kadar ona kukrak suti uni barcha ozeka ingradi-:ntlariga, vitaminlar, mikroelementlarga bulgan talabini kondiradi. 4-6 oydan seyin esa soglom tabiy ovkatlantirilayotgai bolalar bir kator maxsulotlarni, 1ni temir, mis, kalsiy, kobolt, fosfor, magniy, marganes va x.k.o. tuzlarni shritishimizga muxtoj buladi Ayni ozika ingradientlarni asosan usimlik yani cheva, sabzavot, don maxsulotlari tutganligi xisobiga, dastlabki kushimcha ovkat ;ifatida shu maxsulotlardan tayerlangan taomlar kiritiladi. Bu maxsulotlar

taokibidaChallast modsalar, ayniksa kletchatka va x.k.o. tutganligi sababi, ular oshkozon-ichak sistemasi faoliyatini xam yaxshilaydi. Kushimcha ovkatlar bolaga kam mikdorda kiritilishiga karamasdan ular yukori mikdordagi energiya tutadi va bolani sekin asta yangi ozuka maxsulotlarni (taomlarni) kiritish uchun asosiy omil buladi. Bu esa uz navbatida bolani kelgusida. umumiy ovkatlantirishga, yani kukrakdan ajratish jarayonini asoratsiz kechishini taminlaydi.

Bolaga dastlabki kushimcha ovkatni kiritishda (va undan keyngilarini xam) beriladigan taom gomogen bulishini taminlash zarur. Ikkinchi kushimcha ov-kat esa birinchi kushimcha ovkatga bola obdan urgangandan sung kiritilishi lozim. Kushimcha ovkatlarni kukrakdan emizmasdan oldin berish esa, bolani u yoki bu ov­katga urgatishda axamiyati katta. Bolani yoshi kattalashishi bilan sekin asta suyuk, undan keyin esa chaynashni talab kiluvchi kattik ozuka maxsulotlarini kiritili­shi kerak. Iloji boricha kushimcha ovkatni koshikchadan berish lozim, chunki surgich bilan bokish bolani kelgusida onani emishiga uz tasiriii albatga kursatadi. Umuman gudak yoshidagi bolalarga ularni tinchlantirish maksadida surgichlar tu-tish maksadta nomuvofik ekanligini nazarda tutish lozim.

Birinchi kushimcha ovkat dastlab 3 – 5 choy koshik mikdorida beriladi va albatta bojani najasini kuzatib boriladi. Agar bolaning najasi uzgarmasa, ik-kinchi-uchinchi kundan boshlab ovkat mikdori kuniga 40-50 gr orttirib boriladi.

Kushimcha ovkatlarni turi, usuli, sifatida biz shu kungacha kullanib ke-lingan va uzini amalietda oklagan, ortikcha sarf xarajatlarni talab kilmaydigan usulni. xamda xalkaro WELLSTART tomonidan taklif kilingan usullarini keltirishni lozim topdik.

Birincha kushimcha ovkat 4 – 6 oylikdan sabzavot pyuresi sifatida kiriti-ladi. Bunda iloji boricha gaoreni 2-3 sabzavot maxsulotlaridan (kartoshka, sabzi, karam, kovok, (kabachka), lovlagi) tayerlab uning mnkdorini sekin asta 1-yilning oxirida 180 – 200 grammgacha etkazib boriladi. (11-chi tablisaga karang):

Ikkinchi kushimcha ovkat sifatida esa dastlab 5 % mannaya butkasi sung 10 % mannaya butkasi beriladi. Bu butkalarga kirilgan sabzi, kovok, lavlagi kushib “pushti” butka sifatida berish esa maksadga muvofik. Eki sanoatda ishlab chikari-laetgan “Malish”, “Kolobok”, “Krusinka”, “Nestle” va x.k.o. butkalarini 1-2 choy koshikdan berib boshlab, 7- oylikdan 100,0- 150,0 gr, yilii oxrida esa 200,0 gr et-kazish (11 -tablisa).

Ikkinchi kushimcha ovkatni bola albatta birinchi kushimcha ovkatga urgan­gandan sung kiritiladi. Birinchi kushimcha ovkatni kiritishga esa odatda 3 – 4 xaf-ta kerak buladi. Xech kachon 1 – 2-chi kushimcha ovkatlarni birin-ketin berish tavsiya etilmachdi Birinchi kushimcha ovkat bilan ikkinchi kushimcha ovkat urtasida bolani kukrakdan bokilishi lozim.

Chakalokning 6 – 7 oyligidan boshlab yogsiz gusht kaynatmasini (mikdori 50 ml or-tmasligi kerak) beriladi. Bu maxsulot oshkozon sekresiyasini stimullaydi. Gusht kainatmasi sabzavot butkalari bilan berilishi maksadta muvofik. 7-7,5 oylikdan ooshlab gusht farshi kiritilib (20-30 gr), uni 10- oylikdan frikadelki bilan almashtiriladi va oxrida esa (12-‘oydan) par da pishirilgai katletalar, teftellar kiritiladi. Non maxsupotlari 8- oylikdan ok undan tayyorlangan suxariklar si­fatida yogsiz gusht bulyonida yoki sabzavot kaynatmasi bilan kiritilgani maksadta muvofik. Kolgan ozuka maxsulotlarini kiritish usupi xam yukorida keltirilgan tartibda berilishi kerak, ularning kiritish vakti esa 11-chi tablisada keltirilgan. Sigir sutini esa bola kukrakdan ajratilayotgan davrda, bola kundalik radioniga kiritilgani makul. Kefirni esa V..E. Polyakov va boshkalar (1992 i) 5- oydan kiritishni tavsiya etadilar. Bizning fikrimizcha bu kushimcha ovkat turini 8- oy­dan kushilgani maksadga muvofik (uchinchi kushimcha ovkat sifatida).

KUShIMChA OVKAT TURLARI VA ULARNI KIRITISh VAKTLARI.

(I.M. Voronsov, A.M. Mazurin- dan olingan 1986 y).

11-Tablisa.

TAOM NOMI BOLANING EShI (oylarda)
Kiritilgan yoki pishirilgan olma

Tuxum sarigi

Tvorog

Sabzavot pyuresi

1:1 nisbatidagi sabzavot kaynatmasi va sutda

Pishirilgan 5% mannaya butkasi

Sarikyog(Z-Zg)

8-10% mannaya butkasi

Suli, grechka va guruchdan pishirilgan butkalar Gusht buloni

Gusht farshi

Gusht frikadelkasi

Gusht kotleti

5

4,5-5

5

4,5-5

 

5-5,5

5-5,5

5,5-6

6-7

7

7

10

12

*Ayni paytda “Nestle” butkasi birinchi kushimcha ovkat sifatida xam kiritish mumkin. “Nestle” butkasining bugdoy unli, bugdoy-bananli va guruch unli aralashmalarini 4-6 oydan, bugdoy unli va 3-ta turdagi mevali xamda bugdoy-asalli aralashmalarni esa 6-oy va undan katta yoshdagi bolalarga kushimcha ovkat sifatida beriladi.

Bu butkani tayyorlashda ishlatiladigai “Nestle” kukuni va suv mikdori. bokish sonini kuydagi tablisada keltiramiz:

Bolani yoshi Suv – ml «Nestle» mikdori Bokishlar soni
4-5 oy 6 oy va undan katta 125 150 40 f (7-osh koshik) 50 gr (9 – osh koshik) 1- marta 1-2 marta

Bu butkani bola kundalik rasioniga kiritishning dastlabki kunlarda 20 gr “Nestle” kukuni (4-osh koshik) va 130 ml suv olinib sekin asta koritilgani makup. Bu turdagi butkalar Bitaminlar (A, D, E, K, V1, 82, V5, V 12, foliy kislatasi, niasin xamda makro-, mikroelementlar: Sa, R, Na, K, temir) bilan boyitilgan. Shuning uchuy xam bola kundalik rasionida bu maxsulotlarning bulishi uning usishi va rivojdanishida aloxida urin tutadn. (5-10 % mannaya butkasiga nisbatan  yukorida kursatilgan umumiy koidalarga amal kilinganda bolani kushim ovkatga urgatish va uni kukrakdan ajratish oson kechadi. Bolaga kushimcha ovkatni sekin asta kiritilib borishi uz navbatida sut sekresiyasini susayishiga olib keladi. Shunday kilib gudakni 1 – yoshgacha va undan keyin xam bola va ona uchun kanday asoratlarsiz kukrakdan bokish mumkin. Bu borada kuyidagi 12, 13, 14- tablisalarda keltirilgan malumotlardan xam foydalanish mumkin.

Яна маълумот

grudnoe-vskarmlivanie_1

Ona ovqatining ko’krak suti miqdori va sifatiga tasiri

Malumki, kukrak sutining tartibi, uning mikdori, laktasiya jarayonining davomiyligi kup xollarda onaning ovkati va kun …