Home / Madaniyat / Bosh miya – bolalar asabi

Bosh miya – bolalar asabi

Bolami asab sistemasp tugilish davrida morfologik va funksional jihatdan hali butunlay takomillashmagan buladi. Yangi tug’ilgaida bosh miya uzini ogirligi va hajmi jihatdan eng rivojlapgap azo xisoblaiadm. Chaqaloq bolaning bosh miyasini ogirligi katgalarga qaraganda nisbatan katta, 350- 380 grammni yoki tana vaznini 1/9- 1/10 qismini :(9-10%) tashkil etadi. Bir yoshlik bo’lalarda 900 grammga yaqin yoki tana vaznini 1/11- 1/12 qismini; katta yoshdagi odamlarda esa tana ogirligini 1/40 qismini (2-2,5%) tashkil etadi. Bosh miyaning ogirligi 9 oylikda 2 marotabagacha, 1-3 yoshsa 3 marotabagacha, 20 yoshsa 4- 5 marotabaga ortadi. Chaqaloq bolalarda bosh miya nisbatan katta hajmda bo’lib, yirik pushta va egatlari yaxshi ko’rinsa ham pushtalarning balandligi va chukurligi kam buladi. Mayda egri- bufi yo’llari nisbatan kam bo’lib, sekin- asta ular ko’payib, rivojlanib boradi.

razvit_mozg_reb-999x700

Yangi tug’ilgan chaqalokdarda miya tuqimasi suvga boy, kesib ko’rilganda miyani kulrang moddasi oq moddasidan yaxshi ajralmagan bo’ladi. Bosh miya kulrang moddasi xujayralari, piramida yullari qali takomillashmagan bo’ladi. Asab tolalarida dendritlar bulmasligi xosdir. Asab tolalarining mielinizasiyalanishi rivojlanmagan bo’ladi. Asab tolalarining mielinizasiyalanish jarayoni asab tizimining xar erida har xil muddatda kechadi. Bosh miya asab tolalarining mielinizasiyalanishi bolaning 3-4 oylik davrida jadal suratda kechib, 1 yoshda adashgan asab tolalarini hisobga olmaganda o’z nihoyasiga etadi. Umuman asab tizimida mielinizasiya jarayoni bolaning 3-5 yoshlarida uz nihoyasiga etadi. Bunga markazga intiluvchi asab tolalari, markazdan qochuvchi asab tolalariga nisbatan oldinroq rivojlanadi.

Bosh miya hujayralarining takomillashish, hamda asab tlalarini utkazuvchanligini etilishi bolaning 10-12 yoshida o’z nihoyasiga etadi. Miyacha kam rivojlangan bo’lib, yarimsharchalari kichik xajmda va qalinlikda, pushtalari esa sayoz buladi. Miyachani takomillashishi bolani 2 yoshida uz nixoyasiga etadi. Gipotalamus yadrolarinimg tarkibiy kismini rivojlanishi esa bolaning pubertat davrida uz nixoyasiga etadi. Bola tugilgandan keyin uni bosh miyasi funksional va morfologik tez mukammallashadi. Bolani yoshi kattalashgan sari pushtalar soni ortib, miya yarim sharlari kattalasha boradi va uz shakli va topografik holatini uzgartiradi.

Bosh miya ko’rinishi besh yoshda kattalarnikiga uxshash buladi, lekii uning anatomik strukturasi 20 yoshlardagina kattalar miyasiga uxshaydi.Miyaning kon bilan mul- serob taminlanishi, tez usib borayotgan asab sistemasi tukimasini kislorodga bulgan yukori darajadagi talabini tamiplaydi. Ammo konning ortga oqishi bir yoshgacha bulgan bolalarda, likildoklar berkilishi vaqtida paydo buladi ga i dinloid venalar xali yukligi uchuy katgalardan fark, qiladi. Shular sababli xar xil kasalliklarda toksin moddalarini tez yikilishiga imkon yaratiladi.

Shuning uchuy xam erta yoshlik bolalarda infeksiyali kasalliklarni toksik formada kechishi kup uchraydi. Bunda gemato- ensefalitik tusikni nisbatan kup utkazuvchanligi katta tasir etadi.

Miyaning kattik pardasi yangi tugilgam bolalarda yupqa bo’lib, uning tashki yaprogi kalla suyagi asosining kuy qismi bilan chatishgan xolda buladi. Vena bushliklari ingichka, devorlari yupka buladi.

Asab sistemasi rivojlanishi bilan bosh miyaning ximiyaviy tarkibi uzgaradi. Bosh miyada suv mikdori kamayib, oqsil va lipoproteidlar mikdori ortadi. Nukleoproteidlar mikdori esa kamayadi.

Яна маълумот

moloko-1024x768

Yangi tug’ilgan chaqaloqni ko’krakdan boqish

Yangi tug’ilgan sog’lom chaqaloqni kqkrakdan boqishni u tug’ulgandan sung dastlabki 30 minut ichida boshlagan makul. …