Главная / Маданият / Рахит касалики – ташхис ва табобат

Рахит касалики – ташхис ва табобат

Рахит жадал ўсиб бораётган 2 ёшгача бўлгап болалар касаллигм ҳисоблаиади. Рахит умум организмда моддалар апмашинуви, реактивлик жараёни ўзгариши билан кечиб, бемор болада касалликларга карши курашиш ҳолатлари пасайган бўлади.

Рахит касалиги бола организмини витамин Д, калсий, фосфор, магний каби қатор микроелементлар ва бази аминокислоталар билан етарлик таминланмаслиги натижасида келиб чиқади. Қайд етилган етишмовчиликларга боланинг чала ту рил и ши, ферментатив етилмаганлик, ҳазм азо, буйрак ва ендокрин (қалқонсимон олди ва калқонсимон бези), безлар фаолиятини ўзгариши, ҳамда инфексией касалликлар ҳам замин яратиши мумкин.

raxit

Рахитда витамин Д етишмаслиги сабабли фосфор, калсий модда алмашинуви бузилиб, улар ичакдан етарли сурилмайди ва қонда, ҳужайрадан ташқаридаги суюкликда ва суякда фосфор калсий микдори камаяди. Буйрак орқали фосфатларнинг чиқарилиши кўпайиб, асидоз ҳолати юзага кслади. Бу ҳолат фосфор-калсий тузларини суякларни ўсиш зонасига йигилишига тўсқинлик қилиши билан бир каторда, уларни суякдан ювилиб чиқарилишини кучайтиради. Шулар билан бир каторда оқсил алмашинуви ҳам бузилиб, сийдик орқали мухим аминокислоталариинг чиқарилиши ўзгарган оқсил минерал комплексини пайдо бўлишига олиб келиб, нормал остогенез жараёнига тўсқинлик қилади. Натижада суяк юмшоқ, егилувчан, шакли онсонгина ўзгарувчан бўлиб қолади.

Рахит касаллиги белгилари кўпинча боланинг 1-1,5 ойлик даврида бошланса хам, 1 ёшга тўлгунча касалланиш хавфи сакланади. Касалликнинг бошланиш даврига вегетатив асаб тизими функсионал ҳолатининг бузилишига хос белгилар кузатилади. Бемор бола тез чўчийдигап, безовта, серҳарҳаша бўлиб кллади. Уйқуси бузилиб уйкуда, айнпқса қаттик. товуш, ёрқип нур тасирига сескаииб тушадиган бўлиб қолади. Шулар билан бир қаторда бола бехдс куп терлаб, ёстиги-кийимлари хўл бўлиб, беморни безовта қилади. Бола бошини ёсшкха ишқалашидан енса сохасидаги сочлар тўкила бошлайди. Капа ликнлдок. четлари бироз юмшая бошлайди. Бу давр 2-3 ҳафта давом етади.

Касаллик вақтида аникланиб, даволанмаса уни кучайиб, авжига чиққаи даври бошланади. Бунда юқоридаги ўзгаришлар янада ривожланиб, касалликка хос суяк тизими ўзгаришлари ва ички азолар фаолиятини бузилишлари кузатиладп. Катта лиқилдоқ четлари юмшаб, беркилиб бориши секинлашади.

Бош чаноги чоклари юмшаб, айпиқса енса соҳасида краниотабес пайдо бўлади. Остеойд тўқималар гиперплазияси сабабли пешона ва чакка дўнгликлари пайдо бўлиб, бош квадрат, думбасимон шаклига ўхшаб қолади. Бунда агар фақат пешона дўнги бўртиб чиқса, бунга «олимпия пешонами» дейилади.

Рахитда кўкрак қафаси формаси ҳам ўзгаради. Агар бунда ковургалар бироз юмшаб, мушакларнинг тонуси пасайиб қолса, диафрагма бириккан жойлари ичкарига тортилиб қолади ва чуқур егатча (Филатов Гаррисон егатчаси) пайдо бўлади. Қовурғалар суяк қисмини тоғай қисмига ўтиш қисмида ярим шарсимон йўғонлашиши кузатилиб, буни рахит тасбеҳи дейилади. Болаларда кечки рахитда ясси тос белгиси пайдо бўлиши мумкин.

Туғма ёки вақтли пайдо бўлган юрак нуқсонида кўкрак қафасининг юрак усти соҳасида юрак букури пайдо бўлади, яни кўкрак қафасининг юрак устки қовурғалар қийшайиб кўтарилган ҳодда бўлиб қолади.

Рахитда умуртқа погонасида ёйсимон қийшайиши (кифоз) кузатилади. Аммо бу қийшайиш беморни горизонтал ҳолатида тўгриланади ва шу билан туберкулёз спондилитидаги умуртқа қийшайишидан фаркданади.

Рахит касаллигида билак суягининг пастки қисмида осгеод тўқималарнинг ўсишидан бироз йўғонлашуви кузатилиб, (буни кўздан кечирганда ёки пайпаслаб аниклаш мумкин) бунга “рахит билак узуги” деб аталади. Ҳудди шу ҳолат қўл ва оёқ бармокдарида ҳам бўлиши мумкин, бунга “рахит марварид иплари” деб аталади. Рахитда товуқ кўкрагига ўхшаш кўкрак қафасиниш қийшайиши ҳам мумкин, бунда тўш суяги олдинга чиққан бўлиб, кўкрак қафаси икки ён томондан қисилган бўлади. Рахитда кўкрак қафасининг бошка бир шакли «косиб кўкраги» белгиси кузатилиб, бунда тўш суягининг айниқса пастки ҳанжарсимон ўсимтаси олддан ичга ботган бўлади.

Мушаклар тонусини пасайиши натижасида статик ва ҳаракат фаоллигипи ривожланиши орқада қолиб, “бақасимон қорин”, “ўйноқи бўғим” белгиларини пайдо бўлишига олиб келиши мумкин. Рахиг касаллигида суяклар юмшоклиги туфайли, айниқса бола юришни бошлаган даврларида тана огирлиги тасирида оёклар О-симон ёки Х-симон шаклда қийшайиб, қолиши мумкин. Ҳудди шундай рахитга ўхшаш суя к деформасиясини болаларда 2 ёшдан кейин кузатилиши, буйрак рахитига хос (фосфат диабет, Дебре Де Тони Фанкони касаллиги) бўлиши мумкин. Шулар билан бирга рахитда сут тишлари чиқиши кечикиб, тишни чиқиш вақчи ва тартиби бузилади.

Касалликнинг тузалиш (реконвалессент) даврида кузатилган рахитдагп ўзгаришлар орқага қайтиб секин аста йўқолиб боради ва организмнинг нормал холати тикланади. Базан бемор рахитдан чузалиши, аммо суяклар ва мушаклардаги шакл ва функсионал ўзгаришлар сақланиб қолиши мумкин. Бунга рахитнинг қолдиқ даври дейилади.

Рахит 3  хил оғирликда кечади:   1-енгпл  хплида  вегетатив  асаб  ва суя к тизимида бирозгина    ўзгаришлар      кузатилади.      П-ургача      огир      ва      Илл-онип хилида       касалликдаги  ўзгаришлар  ўртача даражада  ски   ривожлашап   булади Касалликнинг    кечиши    ўткир,    ярим    ўткир,    ресидпвли    бўлади.     Кўпипча рахитпинг аста-секип ривожланиши кузатилади.

Ташхиси. Клиник кузатув билан бир кдторда биохимик текширишда рахич касаллигида к,он зардобида умумий калсий (нормада 2,44 ммол/л) ва анорганик фосфор (нормада 1,3-2,3 ммол/л) микдорини камайиши, ишқорий фосфогаза фаоллигипи 200 Ед/мл дан ошиқиги, паратгармон консеитрасиясини ошиклиги, спйдикда калсий урия ва аминокислоталар микдорининг ошиклиги ҳосдир. Рентгенограммада рахитда ендохондрал суякланиш соҳаларида остеопороз ҳолати, метафиз ва епифиз оралиғидаги тешикнинг катгалашуви ҳисобига метафизнинг кенгайиши, суякланиш нуқталарппинг ноаниклиги кузатилади.

Яна маълумот

grudnoe-moloko-v-tchem-tsennost

Она кўкрагидан боқишда учрайдиган қийинчиликлар

Кўкракдан боқишда онада учрайдиган қийничиликлар: Сургичларнинг нотугри шаклланиши: улар кичкина, ясси, кукрак бези ичига тортилган …